6 redenen voor docenten om aan de slag te gaan met open leermaterialen

Docenten vertellen over hun ervaringen met het delen of hergebruiken van open leermaterialen. Docenten die geloven in het delen van kennis en gebruik maken van elkaars expertise. Die experimenteren om te kijken wat het oplevert en anderen willen inspireren.
Docenten die het verschil maken met de inzet van open leermaterialen.

Jan Verbesselt - Wageningen University

"Ons leermateriaal wordt over de hele wereld ingezet om samen de ontbossing in kaart te brengen."

Ontbossing is een groot probleem in de wereld. De leermaterialen en tools van het geoscripting vak van Jan Verbesselt en zijn collega’s bij Wageningen University worden over de hele wereld, binnen en buiten het onderwijs, gebruikt.

"Ons leermateriaal en tutorials hebben wij online beschikbaar gesteld via het GitHub platform. Het is voor iedereen over heel de wereld beschikbaar, niet alleen onze studenten. Iedereen kan er bovendien ook een bijdrage leveren in het verbeteren van het materiaal. Het lesmateriaal kan samen met satelliet data (dat ook open beschikbaar is) ingezet worden om ontbossing in de wereld in kaart te brengen. Op die manier dragen we ons klein steentje bij aan een betere wereld. Met ons materiaal leer je programmeren en met spatiale data sets om te gaan, zoals satelliet data en andere ruimtelijke datasets, (i.e. Geo-ICT, Linux). Zo kan je op een efficiënte en transparante manier grote veranderingen, zoals ontbossing of droogte, in kaart brengen en visualiseren via het web."

Stijn Bos - AMC Amsterdam

"Zonder ICT en onderwijs had ik geen dokter kunnen worden. Mijn droom is dan ook: de beste kennis - gratis en open voor iedereen."

Stijn Bos, arts-docent in het Amsterdam AMC, streeft met het Project Tulip zijn droom na: open medisch onderwijs.

"Tijdens colleges in het eerste jaar Geneeskunde, was ik niet snel genoeg in aantekeningen maken om deze later thuis te leren. Al vroeg was ik afhankelijk van ICT in onderwijs: de videocolleges. Later ontwikkelde ik zélf kennisclips over onderwerpen die de revue passeerden in het curriculum en voegde toetsvragen met feedback toe, omdat deze ontbraken. Zonder de combinatie ICT en onderwijs had ik wellicht geen dokter kunnen worden. Ik bemerkte echter ook enorme barrières in toegankelijkheid en werkbaarheid van het leermateriaal. Waarom zit levensbelangrijke medische basiskennis achter slot en grendel? Hier vloeide de stichting Project Tulip uit voort en nu maak ik mijn droom waar om gratis en open medisch onderwijs aan te bieden aan iedereen.

Gesteund door het AMC zijn we met 's werelds eerste open leerboek Interne Geneeskunde begonnen. Hierbij letten we vooral op de kwaliteit en toegankelijkheid van het leermateriaal. Je kunt makkelijker samenwerken, voortbouwen op elkaars werk en makkelijker leren. Zo kunnen we de wereld een stukje vooruithelpen."

Erik Horsthuis - Saxion

"Je krijgt er echt iets voor terug wanneer je je onderwijs deelt met anderen!"

Kwaliteit van het onderwijs verbeteren is voor Erik Horsthuis, docent Bedrijfseconomie van Saxion hogescholen, dé reden om onderwijs te delen.

"Wie goed doet, goed ontmoet. Door onderwijs met elkaar te delen gaat de kwaliteit van het onderwijs omhoog. Je krijgt er dus echt iets voor terug. Samen met collega’s ontwikkelde ik een MOOC over Business Analytics die opgedeeld is in vijf casussen waarin studenten praktisch aan de slag gaan met fictieve data van gerenommeerde bedrijven zoals KLM of het Medisch Spectrum Twente. Studenten zijn enorm enthousiast en docenten van andere instellingen ook, zij (her)gebruiken de casussen in hun onderwijs. Ik kan alleen maar aanraden om dit ook te doen, je zult echt merken wat het voor je onderwijs doet wanneer je open gaat delen en hergebruiken."

Tanja Vos - Open Universiteit

"De open toegankelijke Java opgaven kunnen zeker bijdragen aan de vermindering van lasten voor de docent!"

Binnen het stimuleringsregelingsproject SERF ontwikkelt Tanja Vos van de Open Universiteit samen met collega’s van de Technische Universiteit Eindhoven een open toegankelijke opgavenbank voor Java onderwijs.

"Over de hele wereld wordt Java onderwijs gegeven. Met deze opgavenbank bieden we alle docenten toegang tot interessante opdrachten en de mogelijkheid om opdrachten zelf toe te voegen. Een kennisgraaf met Java begrippen biedt een structuur zodat docenten en studenten de opgaven makkelijk kunnen doorzoeken en vinden wat ze zoeken. De opgavenbank zal een enorme bijdrage leveren aan het verminderen van de werkdruk voor docenten. Ook de automatische feedbackmogelijkheid in het systeem richting studenten draagt daar aan bij."

Femmie de Vegt - Radboudumc

"Studenten willen op hun eigen manier leren, via open leermaterialen zorg ik dat er verschillende mogelijkheden zijn!"

Universitair hoofddocent Epidemiologie en onderzoeksmethoden Femmie de Vegt heeft veel interesse in het hergebruiken van open onderwijsmaterialen, omdat het haar en haar studenten flexibel onderwijs biedt.

"Voor mijn eigen lessen gebruik ik veel open materialen. Er is al zo veel goeds beschikbaar, het is dan zonde als ik het ook nog eens ga maken. Daarnaast vind ik het belangrijk om studenten verschillende soorten materialen aan te bieden. Iedereen leert toch anders en zo kunnen studenten zelf bepalen hoe ze leerdoelen eigen willen maken. De basis vergaren ze zelf, de een kijkt dan kennisclips, de ander volgt e-learningmodules of leest de tekstboeken. Zo heb ik meer tijd om met studenten de diepte in te gaan."

Theo van den Bogaart - Hogeschool Utrecht

"Ik geloof in landelijke samenwerking wat leidt tot afstemming, inspiratie en verrijking van het onderwijs."

Theo van den Bogaart is lerarenopleider wiskunde voor het tweede- en eerstegraadsgebied en projectleider van het afgeronde project Open online Bètadidactiek. Hij is geïnteresseerd in onderwijsinnovatie en wil vooral goede docenten opleiden.

"Ik ontwikkelde samen met vakgenoten van andere onderwijsinstellingen online modules vakdidactiek voor bètavakken en we delen deze onder een open licentie. Het is belangrijk om dat samen met anderen te doen, want zo breng je verschillende expertises bij elkaar, we houden elkaar scherp en we inspireren elkaar wat ten goede komt aan de kwaliteit van ons onderwijs. Mijn advies wanneer je start met het maken van nieuwe open materialen is om aan de slag te gaan met een actueel thema en met content die je zelf leuk vindt. Dit houdt de motivatie hoog en geeft materiaal waar ook anderen wat meekunnen."

Jasper Boter - Hanzehogeschool Groningen

"Samen beter onderwijs maken dat toegankelijk is voor iedereen, daarom zet ik mij in voor open leermaterialen!"

Docent bestuurs- en arbeidsrecht Jasper Boter is een ware voorstander van leermaterialen delen en hergebruiken en zet kracht achter de slogan van de hogeschool: Share your talent. Move the world.

"Leermaterialen delen en samen ontwikkelen zorgt voor beter onderwijs. We moeten kennis verbinden en er samen voor zorgen dat iedereen toegang heeft tot de beste materialen die er zijn. Stukje bij beetje maken we zo de wereld een beetje beter."

Kirsten Namesnik - Universiteit Utrecht

"Raar dat we elke keer het wiel opnieuw uitvinden, alle universiteiten geven dezelfde lessen statistiek; let’s share!"

Toen het bachelor programma sociale wetenschappen werd herzien, zorgde docent methoden en statistiek Kirsten Namesnik samen met collega’s voor vernieuwde inhoud, maar zochten ze ook naar nieuwe onderwijsvormen. Ze gebruikten bestaande materialen en zorgden voor een vernieuwingsslag van deze materialen. Ook ontwikkelden ze nieuwe oefentoetsen die ze allemaal open delen via Grasple.

"Baanbrekend zijn wanneer je lesgeeft aan 1500 studenten per cursus is lastig, je kan bijna niet om hoorcolleges heen, maar we hebben met formatief toetsen nu wel een maniergevonden om interactie toe te voegen. Studenten en docenten kunnen vrij beschikken over de oefentoetsen via het open platform en deze ook aanpassen aan de eigen behoefte. Ik heb veel tijd in die lessen gestopt, daar kunnen andere docenten zo ook weer profijt van hebben."

Marloes van den Broek - Fontys Hogescholen

"Uit ervaring weet ik dat feedback op leermaterialen zorgt voor aangescherpte en up-to-date lessen."

Samen met alle hbo-verpleegkunde opleidingen aan de slag met het delen en hergebruik van elkaars leermaterialen is een grote uitdaging, maar Marloes van den Broek, docent hbo-verpleegkunde en projectlid van het project "Samen HBO-V" ziet op vele fronten de voordelen hiervan in.

"Wanneer je krachten bundelt en gebruik maakt van elkaars expertise dan komt dat de kwaliteit van de materialen te goede en scheelt het je veel tijd. Ik gebruik daarnaast ook materialen van anderen ter inspiratie voor mijn eigen lessen. Behulpzaam daarbij is het gezamenlijk opgestelde kwaliteitsmodel. Zo heb ik een mooie maatstaf om het materiaal van anderen te beoordelen."

Ernst Boogert - Protestants Theologische Universiteit

"We hebben zo'n vernieuwend concept te pakken, docenten staan te springen om met de open leermaterialen aan de slag te gaan."

Het leerproces beter, makkelijker en leuker maken is één van de hoofddoelen van het stimuleringsregelingsproject Database Driven E-Learning (DaDEL) van Ernst Boogert van de Protestantse Theologische Universiteit (PThU). Hij werkt samen met collega’s van de Vrije Universiteit Amsterdam aan een platform dat het online delen van oefeningen in de Hebreeuwse en Griekse grammatica mogelijk maakt. Door de toevoeging van technologie wordt het voor docenten mogelijk om studenten de grammatica direct te laten oefenen op teksten. Via een uitgebreid feedback en tracking systeem hebben zowel student als docent vervolgens inzicht in de prestaties.

"Ik ben ervan overtuigd dat dit de manier is om studenten te helpen met deze lastige talen. Het is leuker voor de student en het onderwijs wordt er beter van. Bovendien worden docenten uitgedaagd om de dialoog aan te gaan over wat goede onderwijsmaterialen zijn. Ook levert het tijdswinst op voor de docenten, omdat in de loop van de tijd steeds meer goede onderwijsmaterialen tot hun beschikking komen."

Bregje Weeda - HZ University of Applied Sciences

"Laten we recyclen! Geef je eigen draai aan het materiaal en klaar. Je zult zien dat het veel tijd zal schelen."

Bregje Weeda is naast docent Engels ook zelf student. Zij ziet echt de meerwaarde van hergebruik van open leermaterialen.

"In het onderwijs wordt zo vaak het wiel opnieuw uitgevonden. Ik denk persoonlijk dat dat iets is wat veel docenten ervaren. Vaak blijkt dat collega's je al voor gegaan zijn. Laten we dus samenwerken en elkaars ontwikkelde materiaal inzetten. Het labelen van het materiaal op bijvoorbeeld onderwerp en formaat is een belangrijk hulpstuk. Zo maak je het makkelijker voor anderen om het materiaal te vinden en gebruiken. De tijd die jij besteed hebt aan het maken van het materiaal hoeft iemand anders zo in iedergeval niet meer te besteden. Een tip: personaliseer het hergebruikte materiaal wel, zodat het goed aansluit bij jouw studenten."

Paul Gobée - Leids Universitair Medisch Centrum

"Toegankelijkheid en materialen van goede kwaliteit vormen de basis waarom ik mij inzet voor open anatomie leermaterialen."

Beeldmaterialen vormen een belangrijk onderdeel binnen de studie naar anatomie. Er is alleen weinig (beeld)materiaal zo te gebruiken. Paul Gobée, assistent professor en projectleider van het stimuleringsproject 'Open anatomie leermaterialen,' zet zich al jaren in om anatomie leermaterialen open beschikbaar te maken.

"De anatomie is van ons allemaal, daarom vind ik dat het ook toegankelijk moeten zijn voor iedereen. Daarnaast ben ik ervan overtuigd dat de kwaliteit van het onderwijs verbetert als je het open deelt, dat zit voornamelijk in de feedback die je krijgt van collega's op je materialen en dat je voortbouwt op het werk van anderen. Wij ontwikkelen binnen het stimuleringsproject het platform Anatomytool. Hierop stellen wij verschillende soorten beeldmaterialen beschikbaar voor docenten en studenten, waarvan iedereen ook gelijk weet dat ze kloppen en up-to-date zijn."